به گزارش پایگاه خبری تحلیلی کانون سبحان، سعید میرزایی جامعه‌شناس سیاسی، نوشت: تاریخ پربار ایران، آینه‌ای تمام‌نما از حافظه زنده هویت ملی و گواه نقش‌آفرینی مردمان شجاع، آزادگی‌طلب و عدالت‌خواهی است که در سخت‌ترین بزگاه‌های سرنوشت‌ساز، با شرافت و پایمردی در پاس‌داری از این مرز و بوم سهم داشته‌اند. در این میان، قوم اصیل و ریشه‌دار لُر با پیشینه‌ای درخشان در سلحشوری، حماسه‌آفرینی و دفاع از کیان کشور، جایگاهی رفیع در تاریخ سیاسی و اجتماعی ایران دارد؛ جایگاهی که سلسله زندیه و شخصیت برجسته تاریخی «کریم‌خان زند»، از درخشان‌ترین و اصیل‌ترین جلوه‌های آن به شمار می‌روند.
اظهارات اخیر سعید لیلاز در نسبت‌دادن عناوین تحقیرآمیز و توهین‌آمیز به کریم‌خان زند، موجی از انتقادها را به همراه داشته است. بی‌شک، نقد تاریخی و واکاوی عملکرد حاکمان حق طبیعی هر پژوهشگر و صاحب‌نظری است، اما طرح ادعاهای بی‌مستند، شتاب‌زده و توهین‌آمیز درباره شخصیت‌های تاریخی، هیچ تناسبی با اصول اخلاقی، انصاف علمی و معیارهای پژوهش مسئولانه ندارد. انتظار می‌رود در بیان چنین مطالبی، حرمت میراث تاریخی ایران و احساسات فرهنگی مردمان این خطه پاس داشته شود.
کریم‌خان زند، بنیان‌گذار هوشمند حکومت زندیه، در سده هجدهم میلادی، در حافظه جمعی ایران‌زمین با لقب پرآوازه «وکیل‌الرعایا» شناخته می‌شود؛ عنوانی که فراتر از تعاریف سنتی، نمادی معنادار از رویکرد مردمی، ساده‌زیستی، اقتدار توأم با رأفت و عدالت‌ورزی او بود. انتخاب عنوان «وکیل» به‌جای القاب استبدادی شاهان، روایتگر نگاه نوین او به مقوله حکمرانی و خدمت به توده‌های مردم بود. دوران فرمانروایی او همچنین با تلاش برای ثبات، توسعه عمرانی و شکوفایی فرهنگی به‌ویژه در شیراز همراه شد؛ میراثی گرانبها که بررسی علمی و منصفانه آن، بسیار ارزشمندتر از داوری‌های سخیف و توهین‌آمیز است.
روح حماسی و سترگ قوم لُر را باید در پیوند استوار شجاعت با شرافت، اقتدار با عدالت، آزادگی با وفاداری و دلاوری با صیانت از کرامت انسانی جست‌وجو کرد. تاریخ این قوم، تنها روایتگر جنگاوری و مقاومت در برابر بیگانگان نیست؛ بلکه داستان مردمان نجیبی است که عزت نفس و شرافت خود را در وفای به عهد، دفاع از خاک وطن و ایستادگی در برابر ظلم معنا کرده‌اند. از این منظر، کریم‌خان زند نه‌فقط شخصیتی متعلق به جغرافیایی خاص یا یک قوم مشخص، بلکه بخشی جدایی‌ناپذیر از میراث سیاسی و فرهنگی کل ایران است که شناخت دقیق و منصفانه او، وظیفه‌ای ملی و تاریخی محسوب می‌شود.
در فرهنگ عمومی و گنجینه اسناد تاریخی، اشارات بزرگان تاریخ به ویژگی‌های برجسته مردمان این دیار گواه این حقیقت است؛ چنان‌که در برخی متون تاریخی آمده است، شخصیت‌های بزرگی چون امیرکبیر نیز در وصف عدالت‌طلبی و شجاعت حاکمان و مردمان لر با تمجید یاد کرده‌اند. این‌گونه تعابیر، تصویری نمادین از آرمان حکمرانی عادلانه و پیوند قدرت با مسئولیت اخلاقی در ذهن تاریخ‌دوستان ایران به یادگار گذاشته است؛ آرمانی که ارزش بنیادین آن در تحقق عدالت، حفظ کرامت انسان‌ها و صیانت از حقوق آحاد جامعه نهفته است.
بی‌تردید، دفاع از مفاخر، هویت و پیشینه تاریخی یک قوم، به‌هیچ‌وجه به معنای برتری‌جویی قومی، تفرقه یا تقابل با دیگر اقوام و بخش‌های ملت ایران نیست. هویت اصیل لُری و هویت باشکوه ملی ایران، در بستر تاریخ این کهن‌دیار، همواره در هم تنیده بوده و ظرفیت بی‌نظیری برای هم‌افزایی، هم‌زیستی و وحدت ملی دارند. ازاین‌رو، انتظار می‌رود همه نخبگان، صاحب‌نظران و فعالان عرصه رسانه، در اظهارنظر پیرامون شخصیت‌های تاریخی، حرمت و جایگاه اقوام ایرانی را پاس بدارند و به‌جای دامن‌زدن به شکاف‌ها و اختلافات، زمینه شکل‌گیری گفت‌وگویی مستند، محترمانه و خردمندانه را فراهم سازند.
کریم‌خان زند را هرگز نمی‌توان با یک عبارت تحقیرآمیز یا داوری مغرضانه از حافظه تاریخی ایران حذف کرد؛ همان‌گونه که عظمت، اصالت و ریشه‌های عمیق قوم لُر نیز نه با توهین دیگران کاسته می‌شود و نه با واکنش‌های صرفاً احساسی اثبات می‌گردد. پاسخ شایسته به هرگونه بی‌حرمتی و اهانت به مفاخر، دفاع مستدل از حقیقت تاریخی، پاسداشت شرافت انسانی و مطالبه مسئولانه احترام متقابل به میراث مشترک و گرانبهای ملت ایران است.
