به گزارش پایگاه خبری تحلیلی کانون سبحان، آیینهای سوگواری و ترحیم در استان لرستان، بهمثابه یک تبلور عمیق از هویت، دینداری و همبستگی جمعی، همواره بخشی جداییناپذیر از بافت اجتماعی این سرزمین بودهاند.
اما در سالهای اخیر، فشار تغییرات سریع اقتصادی و مدرنیته، این آیینها را از ساحت معنویت به عرصه رقابتهای نمایشی و مصرفگرایی کشانده است؛ چالشی که اکنون در کوهدشت به یک بحران فرهنگی-اجتماعی تبدیل شده و اعتراضات محلی را به کانون توجه سیاستگذاران بدل کرده است.
انباشت معضلات در آیین مرگ
مرگ در فرهنگ لرستان، نقطهای است که در آن پیوندهای نسلی و ساختارهای هنجاری جامعه مجدداً تثبیت میشوند. با این حال، همانطور که در جریان دومین همایش بزرگان و معتمدین محلی کوهدشت مطرح شد، این آیینها دچار تحریف شدهاند.
این همایش که با حضور مقامات ارشد شامل امام جمعه، فرماندار و فرمانده سپاه و بزرگان طوایف در سالن سینما امید برگزار شد، پاسخی مستقیم به این واقعیت بود که مراسم ترحیم دیگر تنها یک سوگواری نیستند، بلکه به یک «بازار خدمات مرتبط با مرگ» تبدیل شدهاند.
مراد ناصری، فرماندار کوهدشت، در این نشست با لحنی هشدارآمیز تصریح کرد: برخی رسوم، بهجای تسکیندهنده بودن برای بازماندگان، موجب تشدید غم و تحمیل باری سنگین بر معیشت خانوادهها شده است.
وی اشاره نمود: تمرکز بیش از حد مراسم و جلوههای نمایشی در محلات، فضایی شهری را ایجاد کرده که بهطور ذهنی و عملی «شبیه قبرستان» شده و به افسردگی جمعی دامن میزند.
شرم اقتصادی و رقابت نمادین
یکی از مهمترین محورهای مورد بحث در این گردهمایی، تبدیل شدن آیینها به نمادهای «عزت خانوادگی» بود. در شرایطی که فقر اقتصادی در بسیاری از خانوارها بیداد میکند، رسمهایی مانند سفارش سنگ قبرهای گرانقیمت، تیراندازی هوایی (که نمونههایی از آن منجر به حوادث ناگواری همچون تیراندازی در مراسم عروسی شده بود) و پذیراییهای مفصل، به استانداردهایی ناخواسته تبدیل شدهاند.
فرماندار کوهدشت تأکید کرد: افراد بهدلیل ترس از قضاوت اجتماعی و حفظ «آبروی ظاهری»، خود را ملزم به اجرای رسوم پرهزینهای میبینند که خارج از توان اقتصادیشان است.
وی افزود: این رقابت نمادین، بهجای تقویت همبستگی، نابرابریهای نمادین را میان خانوادهها افزایش داده و سود اقتصادی آن نیز به جیب شبکهای از عرضهکنندگان خدمات سوگواری سرازیر میشود.
فراخوان برای بازگشت به اصالت دینی
هدف اصلی این همایش، که بازتابی از نارضایتی عمومی بود، بازگشت به آموزههای اصیل اسلامی در برگزاری مراسم سوگواری است؛ آیینی که باید بر تنظیم هیجانات، تقویت همبستگی و حفظ کرامت متوفی متمرکز باشد، نه تجمل و نمایش.
پیشنهادات مطروحه در این نشست، حرکت به سمت اجرای جزئینگرانه اصلاحات را نشان میدهد؛ از جمله تعیین ساعت مشخص برای پایان مراسم و محدود کردن حضور بزرگان به نمایندگان خانوادهها.
نقش روحانیت و ائمه جمعه به عنوان نهادهای مرجع فرهنگی، کلیدیترین اهرم برای پذیرش عمومی این تغییرات فرهنگی معرفی شد تا آیینها از نمایشِ مصرف به تجربهای اصیل از همدردی و یادآوری دینی بازگردند.
در نهایت، آنچه در کوهدشت در حال وقوع است، نمونهای از برخورد جوامع سنتی با پارادوکسهای توسعه است: تلاش برای حفظ اصالت فرهنگی در برابر فرسایش ناشی از تغییرات سریع اقتصادی.
موفقیت این همایش در گروی تبدیل شدن پیشنهادات جزئینگرانه (مانند محدودیت ساعات) به سنتهای جدید و پایدار است که در آن، عزاداری از یک فرصت برای نمایش به وظیفهای برای همدردی اصیل تبدیل شود.
انتهای خبر/
