به گزارش پایگاه خبری تحلیلی کانون سبحان، هشدار بارشهای سنگین در پهنه زاگرس، بار دیگر نام کوهدشت را در فهرست مناطق نگرانکننده سیلاب قرار داده است؛ شهرستانی که خاطره تلخ سیلابهای سالهای ۱۳۹۴ و ۱۳۹۸ هنوز در آن زنده است و حالا مسئولان از کمبود اعتبار، کمبود ماشینآلات و ضرورت فوری لایروبی و ایمنسازی مسیرهای سیلابی سخن میگویند.
کوهدشت بار دیگر در آستانه آزمونی قرار گرفته است که تجربه نشان داده نمیتوان آن را به روز حادثه موکول کرد. پیشبینی احتمال بارشهای سنگین تا حدود ۵۰۰ میلیمتر در پهنه زاگرس، نگرانیها درباره طغیان رودخانهها و آبگرفتگی مناطق شهری و روستایی این شهرستان را افزایش داده است؛ نگرانیای که تنها به پیشبینیهای هواشناسی محدود نمیشود، بلکه ریشه در تجربه چند سال گذشته و خسارتهایی دارد که هنوز آثار آن در برخی نقاط شهرستان دیده میشود.
کوهدشت پیشتر نیز با چنین شرایطی روبهرو شده است. در سال ۱۳۹۴، وقوع سیلاب در این شهرستان با جانباختن اعضای یک خانواده و خسارتهای سنگین به زیرساختها و بخش کشاورزی همراه شد؛ حادثهای که نشان داد سیلاب در این منطقه تنها یک پدیده طبیعی نیست و در صورت ضعف مدیریت، میتواند به بحرانی انسانی و اقتصادی تبدیل شود.
چهار سال بعد، در فروردین ۱۳۹۸، بار دیگر سیلاب گسترده بخشهایی از کوهدشت را درگیر کرد. طغیان مادیانرود، تخریب پل انبار ضرونی، قطع ارتباط صدها خانوار و آسیب به دهها پل و مسیر ارتباطی، تصویری روشن از ظرفیت بالای خطر در این شهرستان ارائه داد.
در آن رخداد، سامانه بارشی گستردهای لرستان را فراگرفت و موجهای بارشی پنجم تا نهم و یازدهم تا سیزدهم فروردین، سیلابهای گستردهای را رقم زد. در حوضه مادیانرود و برآفتاب نیز مجموع بارش ثبتشده در بازه مورد بررسی به حدود ۳۴۴ میلیمتر رسید و در یکی از روزهای اوج بارندگی، ۱۱۶ میلیمتر بارش در این حوضه ثبت شد.
اکنون، با احتمال تکرار بارشهای سنگین، همان نقاط دوباره در مرکز توجه مدیریت بحران قرار گرفتهاند؛ با این تفاوت که این بار مسئولان تأکید دارند نباید منتظر وقوع حادثه ماند.
پیش از حادثه بحران را مدیریت نکنیم، بحران ما را مدیریت میکند
مراد ناصری، فرماندار کوهدشت با اشاره به پیشبینی بارشهای فراتر از نرمال ناشی از پدیده النینو، بر ضرورت آمادگی همه دستگاهها تأکید و با بیان اینکه بحران باید پیش از وقوع مدیریت شود، اظهار داشت: در روز حادثه دیگر کاری از ما ساخته نیست.
وی تأکید کرد: مدیریت بحران مسئولیت یک دستگاه خاص نیست و همه دستگاههای اجرایی و خدماتی باید از هماکنون پایکار باشند.
فرماندار کوهدشت با اشاره به وضعیت عشایر و ضرورت تأمین امنیت زندگی و دامهای آنان، عنوان کرد: بخشداران مکلف هستند با بسیج دهیاران، برای پیشگیری از خسارت به سرمایه مردم اقدام کنند.
وی بیان کرد: قابلقبول نیست که با وقوع یک بارش نسبتاً شدید، سرمایه مردم از بین برود و پس از حادثه صرفاً گزارش خسارت ارائه شود.
ناصری هشدار داد: که اگر مدیری در نتیجه بیتدبیری و نبود آمادگی موجب وقوع فاجعه شود، مسئولیت آن را خواهد پذیرفت و با چنین مدیری برخورد خواهد شد.
این اظهارات نشان میدهد مدیریت شهرستان تلاش دارد رویکرد خود را از «واکنش پس از حادثه» به «پیشگیری پیش از حادثه» تغییر دهد؛ اما پرسش اساسی این است که آیا دستگاههای اجرایی از امکانات و اعتبارات کافی برای اجرای این رویکرد برخوردارند؟
جلسه ستاد بحران هم برگزار شده است ولی پاسخ مسئولان در جلسه ستاد بحران، چندان امیدوارکننده نبود.
مادیانرود؛ یکی از نقاط پرخطر کوهدشت
عباس هاشمی، بخشدار مرکزی کوهدشت از شناسایی سه دسته نقطه حادثهخیز در محدوده کوهدشت شمالی، بیان کرد: مادیانرود یکی از مناطق مهم نیازمند اقدام فوری است.
وی افزود: بر اساس ماده ۲ قانون آب، باید عملیات لایروبی و ساماندهی مسیرهای موردنیاز انجام شود تا ظرفیت عبور آب افزایش پیدا کند.
هاشمی عنوان کرد: در کنار مادیانرود، دونقطه «پریان» و «علیمراد» نیز بهعنوان نقاط بحرانی مطرح شدهاند؛ مناطقی که باتوجهبه شرایط جغرافیایی و احتمال افزایش حجم رواناب، نیازمند اقدام فوری هستند.
بخشدار مرکزی کوهدشت همچنین نسبت به وضعیت روستاهای محدوده ضرون هشدار داد: در این منطقه حدود ۵۲ روستا قرار گرفتهاند و در صورت وقوع سیلاب شدید، احتمال قطع راههای ارتباطی و حتی اختلال در ارتباطات تلفنی وجود دارد.
این یعنی خطر تنها متوجه یک نقطه شهری یا یک مسیر ارتباطی نیست؛ بلکه در صورت وقوع بارش شدید، زنجیرهای از مشکلات میتواند از قطع راههای روستایی تا اختلال در ارتباطات و دشوارشدن امدادرسانی ایجاد شود.
مسئولان محلی تأکید دارند که برای جلوگیری از چنین شرایطی، فرصت چندانی باقی نمانده و دستگاههای متولی باید در کوتاهترین زمان ممکن عملیات لایروبی و ایمنسازی را انجام دهند.
کانال مرکزی؛ گلوگاه سیلاب در قلب شهر
سجاد طرهانی، شهردار کوهدشت نیز با اشاره به تجربه سیلاب سال ۱۳۹۸، یکی از نگرانیهای اصلی شهر را کانال مرکزی عنوان کرد: کانالی که از میانه شهر عبور میکند و ظرفیت آن در زمان بارشهای سنگین میتواند به یکی از عوامل تعیینکننده در مدیریت سیلاب تبدیل شود.
وی با یادآوری شرایط سال ۱۳۹۸ گفت: در آن زمان مشکل اصلی این بود که در بالادست کانال، جریان آب بهدرستی مدیریت نشده بود و حجم آب واردشده به کانال افزایش پیدا کرد.
شهردار کوهدشت تصریح کرد: پس از آن حادثه، مسیرهای بالادست و پائیندست اصلاح شدند، اما همچنان یک نگرانی اساسی وجود دارد، اگر حجم رواناب از ظرفیت کانال مرکزی فراتر برود، کنترل آن دشوار خواهد شد.
وی گفت: حجم آب ورودی به کانال مرکزی از حد ظرفیت مدیریت آن فراتر نرود، اما همین اظهارنظر نشان میدهد که بخشی از نگرانی مدیریت شهری همچنان به میزان بارش و حجم رواناب ورودی از بالادست وابسته است.
طرهانی در خصوص ماشینآلات، بیان کرد: یکی از چالشهای جدی مدیریت بحران در شهرستان است که بخشی از ماشینآلات موجود درگیر عملیات آسفالت و خدمات شهری است و بخشی نیز در اختیار دستگاههایی مانند جهاد کشاورزی قرار دارد.
وی عنوان کرد: در شرایط عادی، این تقسیم مأموریت شاید مسئلهای ایجاد نکند؛ اما هنگام وقوع بحران، چند دستگاه ممکن است همزمان به ماشینآلات سنگین نیاز داشته باشند و همین موضوع میتواند سرعت واکنش را کاهش دهد.
شهردار کوهدشت گفت: به همین دلیل، تشکیل و فعالسازی ستاد مدیریت بحران و تعیین دقیق وظایف دستگاهها پیش از وقوع حادثه، ضرورتی جدی است.
سیلاب را باید پیش از ورود به شهر مهار کرد
داریوش جمشیدی، رئیس منابع طبیعی کوهدشت با اشاره به اینکه مسیرهای سیلاب باید از قبل شناسایی و پیشبینی شوند، اظهار داشت: باید طوری مدیرت کرد که در زمان وقوع بارندگی، بحران به مرحله غیر قابل کنترل نرسد.
وی در خصوص پدیده النینو و احتمال افزایش بارشها را یک چالش جدی دانست و افزود: بر استفاده از ظرفیت سایر دستگاهها، از جمله شهرداری و مجموعههای مرتبط با حوزه شهرسازی و مدیریت شهری تأکید کرد.
رئیس اداره منابع طبیعی کوهدشت عنوان کرد: یکی از راهکارهای مورد اشاره، لایروبی بندهای خاکی و آمادهسازی مسیرهای عبور رواناب است.
جمشیدی نسبت به وضعیت «زیرتنگ سیاب» هشدار داد و گفت: در صورت وقوع بارندگی شدید، این محدوده میتواند دچار آبگرفتگی جدی شود. همچنین وضعیت طرهان و کونانی از دیگر نگرانیهای این حادثه پیشرو است؛ مناطقی که برای مدیریت شرایط احتمالی به بیل مکانیکی و ماشینآلات سنگین نیاز دارند اما مسئله اصلی در اینجا نیز کمبود امکانات و اعتبار است.
وی افزود: در برخی مناطق از جمله آبباریکی، به دلیل نبود کنترل مناسب در بالادست، احتمال آبگرفتگی وجود دارد و امکانات و ادوات کافی برای مقابله با این وضعیت در اختیار شهرستان نیست.
جمشیدی از نبود اعتبار کافی برای سال ۱۴۰۵ سخن گفت و تأکید کرد: مدیریت سیلاب باید از بالادست آغاز شود؛ چراکه وقتی حجم عظیم رواناب وارد محدوده شهری یا روستایی شد، گزینههای مدیریت بسیار محدودتر خواهد بود.
آبباریکی، طرهان و انارستان سیاب؛ نقاطی که نباید به روز حادثه سپرده شوند
نام آبباریکی، طرهان، انارستان سیاب و محدوده داخل شهر کوهدشت در اظهارات مسئولان بارها تکرار شد؛ نقاطی که هرکدام بهنوعی با خطر رواناب، آبگرفتگی یا اختلال در مسیرهای ارتباطی مواجهاند.
فرماندار کوهدشت نیز مشخصاً بر ضرورت اقدام در منطقه آبباریکی تأکید کرده و خواستار ورود مستقل و عملیاتی امور آب شده است.
وی تأکید کرده که این دستگاه نباید منتظر سایر نهادها بماند و باید برای مدیریت وضعیت مناطق حساس برنامه مشخص داشته باشد.
در انارستان سیاب نیز فرماندار دستور داده است عملیات ایمنسازی با تمام توان آغاز شود.
این تأکیدها از یک واقعیت مهم حکایت دارد: مدیریت سیلاب در کوهدشت نمیتواند تنها با پاکسازی یک کانال یا بازگشایی یک مسیر انجام شود. مسئله، یک زنجیره بههمپیوسته از بالادست، رودخانهها، آبراههها، بندهای خاکی، کانالهای شهری، پلها و راههای ارتباطی است.
اگر یکی از حلقههای این زنجیره آماده نباشد، ممکن است تمام سیستم مدیریت بحران تحتتأثیر قرار گیرد.
اعتبار؛ حلقه مفقوده ساماندهی رودخانهها
شاید مهمترین بخش ماجرا، مسئله اعتبارات باشد. مسئولان محلی از ضرورت لایروبی، ایمنسازی، استفاده از بیل مکانیکی، ساماندهی مسیرهای سیلابی و اصلاح نقاط حادثهخیز سخن میگویند، اما در مقابل، منابع مالی و ماشینآلات کافی در اختیار شهرستان نیست.
رئیس منابع طبیعی کوهدشت نیز اشاره کرده که اعتبارات غالباً در نیمه دوم سال تخصیص پیدا میکند؛ موضوعی که در حوزه مدیریت بحران میتواند یک تناقض جدی ایجاد کند.
اگر فصل بارش از راه برسد اما اعتبار و امکانات پس از آن برسد، عملاً فرصت پیشگیری ازدسترفته است.
سیلاب منتظر تخصیص اعتبار نمیماند و رواناب برای رسیدن ماشینآلات و تجهیزات، توقف نخواهد کرد.
به همین دلیل، چالش کوهدشت تنها «احتمال بارش سنگین» نیست؛ بلکه فاصله میان زمان هشدار و زمان آمادهشدن زیرساختها نیز یک نگرانی جدی است.
سیلاب سال ۱۳۹۸ نشان داد که حتی زیرساختهایی که در شرایط عادی کمخطر به نظر میرسند، در زمان بارشهای سنگین میتوانند به نقاط بحرانی تبدیل شوند.
تخریب پل انبار ضرونی، قطع ارتباط صدها خانوار و آسیب به پلها و مسیرهای ارتباطی، تنها بخشی از خسارتهای آن دوره بود.
اکنون مسئولان میگویند بخشی از مسیرها اصلاح شده، اما همچنان نقاطی وجود دارد که نیازمند لایروبی، ایمنسازی و تأمین ماشینآلات هستند.
در واقع، مسئله امروز کوهدشت این نیست که آیا سیلاب دوباره اتفاق میافتد یا نه؛ مسئله اصلی این است که اگر بارش سنگین رخ داد، شهرستان تا چه اندازه آماده مقابله با آن خواهد بود.
هشدار جدی و فرصت محدود است
آنچه از اظهارات مسئولان شهرستان میتوان دریافت، یک پیام مشترک است: زمان پیشگیری، قبل از بارش است؛ نه هنگام وقوع سیلاب.
فرماندار از ضرورت مدیریت بحران پیش از حادثه میگوید، بخشدار از نقاط حادثهخیز و احتمال قطع ارتباط ۵۲ روستا خبر میدهد، شهردار درباره ظرفیت کانال مرکزی و تجربه سال ۱۳۹۸ هشدار میدهد و رئیس منابع طبیعی از کمبود ماشینآلات و اعتبار و ضرورت کنترل رواناب در بالادست سخن میگویند.
آیا وقت آن نرسیده است که نگاه مسئولانی کشوری و استانی به این منطقه محروم، جدیتر و کاراتر باشد؟!
انتهای خبر/
