به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «کانون سبحان»، شهرستان کوهدشت، با تمام ظرفیتهای بالقوه در بخشهای کشاورزی، دامپروری و گردشگری، همواره باید چشماندازی امیدوارکننده برای توسعه اقتصادی و رفاه اجتماعی داشته باشد. اما واقعیتهای تلخ امروز، حکایت از وضعیتی کاملاً متفاوت دارد؛ معضلی که نهتنها روند توسعه را متوقف کرده، بلکه سایهای سنگین از ناامیدی بر سر شهروندان این منطقه افکنده است.
بحران بیکاری در کوهدشت تنها یک مشکل اقتصادی نیست، بلکه یک آسیب اجتماعی گسترده است. درحالیکه جهان بهسوی پیشرفتهای شگرف حرکت میکند، کوهدشت هنوز اندر خم یک کوچه گرفتار مانده است؛ ما هنوز در سطح ابتداییِ توسعه، یعنی آسفالت کردن جادهها و خیابانها، دستوپا میزنیم. اما در کنار این زیرساختهای ناقص، جوانان کوهدشتی به امان خدا رها شدهاند.
باید صادقانه اعتراف کرد که اگرچه برخی تلاشهایی از سوی ادارات صورتگرفته، اما این اقدامات تنها در حد «مُسکنهای موقت» بوده و فایده چندانی برای تغییر ساختار اقتصادی منطقه نداشته است. شعارها نباید تنها در جلسات رسمی و پشت میزهای اداری باقی بمانند؛ شعارهای توسعه باید به حقیقت بدل شوند تا بتوان در جامعه امیدآفرینی کرد.
تاریخ نشان میدهد که جریانهای سیاسی مختلف، با وعدههای رنگارنگ آمده و رفتهاند، اما با رفتن آنها، وضعیت مردم تغییری نکرده است؛ چرا که همچنان کاسه رزق جوانان این شهرستان خالی مانده است. بزرگترین مصیبت این شهرستان، هدررفتن فرصتهای طلایی است؛ همان پتروشیمی که حق این دیار بود و میتوانست تحولی بنیادین در اقتصاد منطقه ایجاد کند، اما به دلیل عدم مدیریت صحیح مسئولان، از دست رفت و به باد رفت.
پیامدهای اجتماعی فقر اقتصادی
پیامدهای این بیکفایتی، فراتر از فقر اقتصادی است. امروز ما با بحرانهای اجتماعی مواجه هستیم؛ وقتی جوانان رشید این شهرستان، میان فشار سخت زندگی و نبود درآمد قرار میگیرند، نهتنها با فقر اقتصادی، بلکه با نوعی «فقر فرهنگی» و ناامیدی روبهرو میشوند و همین است که باعث میشود از میان هزاران جوان جویای کار، گاهی شاهد بروز بزهکاری هستیم؛ پدیدهای که در واقع، زنگ خطری برای نشاندادن عمق آسیبدیدهٔ این جامعه است.
این گزارش، نهتنها یک بررسی آماری، بلکه بازخواست از عملکرد نهادهایی است که باید حامی اشتغال باشند، اما با مدیریتهای سطحی، آینده کوهدشت را به بازی گرفتهاند.
در کنار تمامی چالشهای ساختاری و کاستیهای انباشتهشده در حوزه اشتغال که پیشتر بهتفصیل مورد واکاوی قرار گرفت، نمیتوان از اقدامات ملموس و عملکرد آماریِ برخی دستگاههای اجرایی نیز بهسادگی عبور کرد. در لایههای میانی مدیریتی، تلاشهایی در جریان است که اگرچه تا حل کامل بحران بیکاری در این شهرستان راه درازی در پیش دارد، اما اعداد و ارقام، حکایت از عملکردی فراتر از تعهدات تکلیفی دارند.
آرمان منصوری، معاون برنامهریزی فرماندار کوهدشت در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی سفیرافلاک در تشریح جزئیات عملکردی تسهیلات اشتغالزایی با اشاره به روند دقیقِ پایشِ متقاضیان، اظهار داشت: از مجموع هزار و ۶۱۷ نفر متقاضی که برای دریافت تسهیلات اشتغالزایی ثبتنام کرده بودند، یک هزار و ۴۸۷ نفر موفق به دریافت پرداختی شدند.
وی با تأکید بر سختگیریهای قانونی برای جلوگیری از انحراف منابع، افزود: علت عدم دریافت وام توسط ۱۳۰ نفر باقیمانده، عمدتاً به عدم احراز شرایط قانونی، نقص مدارک یا کوتاهی خود افراد در تکمیل پرونده بازمیگردد. بااینحال، علیرغم تمام محدودیتها، کوهدشت در این شاخص توانست در میان تمامی شهرستانهای استان با بیش از یک هزار متقاضی، رتبه نخست را از آن خود کند.
معاون برنامهریزی فرماندار در خصوص عملکرد شهرستان در سهمیه سال ۱۴۰۴ نیز عنوان کرد: سقف سهمیه تعهد شده برای این سال یک هزار و ۸۲۴ نفر بود؛ اما با تلاشهای صورتگرفته، ما موفق به تحققِ اشتغال ۲ هزار و ۲۲۲ نفر شدیم که این آمار، نشاندهنده تحقق ۲۱/۸۲ درصدی فراتر از سقف مجاز ثبتشده است.
منصوری با تأکید بر ضرورت صیانت از منابع مالی و اطمینان از خروجی اشتغالزایی، از تشکیل «کمیته نظارت» خبر داد و گفت: این کمیته بهصورت نظاممند و دقیق، بر فرایند پروندههای مشمول وام، در سه مرحله پیش از پرداخت، حین اعطای تسهیلات و پس از دریافت آن نظارت کامل دارد تا اطمینان حاصل شود که این تسهیلات دقیقاً در مسیر ایجاد شغل پایدار هزینه شده و به انحراف نمیرود.
در کنار چالشهای کلان اشتغال، پرسش بنیادینی که در ذهن هر شهروند دغدغهمندی شکل میگیرد این است که مسئولان برای حمایت از جوانان برخاسته از خانوادههای کمبضاعت در دوران حساس تحصیل و گذار به زندگی مستقل، چه کردهاند؟
برای پیگیری این موضوع، به سراغ قاسم رستمی، رئیس اداره کمیته امداد کوهدشت رفتیم تا وضعیت حمایت از مشمولان و دانشجویان تحت پوشش این نهاد را جویا شویم.
رستمی در تشریح اقدامات حمایتی این نهاد برای دانشجویان گفت: در میان جامعه هدف و مشمولان تحت پوشش، به ۶۸ نفر دانشجو وام تحصیلی به مبلغ ۱۵ میلیون و ۲۰۰ هزار ریال جهت تسهیل روند تحصیلات پرداخت شده است.
وی همچنین در حوزه تأمین سرپناه و مسکن جوانان و نیازمندان اظهار داشت: در سال ۱۴۰۴ تعداد ۱۲۶ مورد و در سال ۱۴۰۵ نیز ۳۱ مورد احداث و مسکن برای خانوادههای تحت پوشش به انجام رسیده است تا بخشی از دغدغههای معیشتی و سقفی آنان کاسته شود.
رستمی در بخش دیگری از اظهارات خود به آمار چشمگیر طرحهای اشتغالزایی و خودکفایی این نهاد اشاره کرد و گفت: در سال ۱۴۰۴ تعداد ۴۵۰ طرح خودکفایی برای مددجویان اجرایی شد که از این میان، ۴۲۰ طرح از طریق تسهیلات بانکی به مبلغ ۸۴ میلیارد تومان و ۳۰ طرح امدادی به مبلغ ۶ میلیارد تومان پرداخت شده است.
رئیس کمیته امداد کوهدشت در خصوص توانمندسازی مهارتی جوانان تحت پوشش نیز افزود: در سال ۱۴۰۴ با انعقاد قرارداد با ۲۲ آموزشگاه مختلف، ۶۰۰ نفر تحت آموزشهای مهارتی قرار گرفتند؛ این در حالی است که سهمیه مصوب شهرستان ۳۰۰ نفر بوده است، اما این نهاد فراتر از سهمیه تعیینشده اقدام به ثبتنام و آموزش مهارتآموزان کرده است.
رستمی اشاره کرد: همچنین در امر کاریابی نیز، پنج نفر در دو مؤسسه فعال به کار گمارده شدهاند که این روند همچنان ادامه دارد.
صدای حقیقت؛ میان وامهای خرد و رؤیای تولید
در سوی دیگر این گزارش، وقتی پای صحبت مشمولان و دریافتکنندگان تسهیلات مینشینیم، روایتی متفاوت و البته تأملبرانگیز شنیده میشود.
بسیاری از این افراد معتقدند وامهای فعلی با مبالغ خرد، عملاً گرهای از کار آنها نمیگشاید. این افراد در یک دوراهی تلخ گرفتارند؛ یا باید این مبلغ اندک را با تمام دشواریها بپذیرند تا از دایره مشمولان اشتغال حذف نشوند و یا قید تسهیلات را بزنند که با تورم افسارگسیختهٔ امروز، عملاً به معنای بنبست نهایی است.
اما در پس پرده این اعداد و ارقام، بررسیهای میدانی ما نشان میدهد که حکایت به همینجا ختم نمیشود. متأسفانه شائبههایی مبنی بر قرارگرفتن نام افراد «غیر واجد شرایط» در لیستهای اشتغالزایی بهاصطلاح عامیانه و «زیرسبیلی»، وجود دارد.
این ناهنجاری باعث میشود که سهمیه کل، میان تعداد بیشتری از افراد که لزوماً تخصص یا برنامه اشتغال ندارند، تقسیم شود و در نتیجه، سهم حقیقی هر فرد بهشدت کاهش یابد.
پرسش اساسی اینجاست: اگر دغدغه مسئولان واقعاً «اشتغالزایی» است، چرا بهجای توزیع قطرهچکانی این تسهیلات که اغلب به مصرف معیشتهای روزمره میرسد و نه تولید، به سمت «تجمیع سرمایه» حرکت نمیکنند؟
تصور کنید اگر تمام مبالغ این وامها بهصورت یکپارچه برای راهاندازی کارخانههای کوچک و فعال در سطح شهرستان هزینه میشد، چه تحولی رخ میداد؟
در آن صورت، اشتغالزایی نه یک «اتفاق یکباره»، بلکه یک «فرایند مداوم» بود. جوانان بهجای گرفتن وامهای سنگین با سودهای کمرشکن، در واحدهای تولیدی مدیریتشده مشغول به کار میشدند، مهارت میآموختند و دغدغه «معیشت فردی» جای خود را به «تولید جمعی» میداد.
این همان راهکاری است که میتواند جلوی سیل مهاجرت جوانان کوهدشتی به کلانشهرها را بگیرد؛ مهاجرتی که مقصدش اغلب عاقبتی نامعلوم و کارگری در حاشیه شهرهای بزرگ است.
در نهایت، هرچند تلاش برخی مسئولان شهرستانی در پیگیری این سهمیهها و اجرای طرحها قابلتقدیر و مشهود است، اما باید از خود پرسید آیا این اقدامات با این رویکرد، برای نجات کوهدشت از گرداب بیکاری کافیست؟ یا زمان آن نرسیده که از «مدیریت سهمیهای» بهسوی «مدیریت جهادی و مولد» تغییر مسیر دهیم؟
توسعه صنایع تبدیلی و رفع موانع تولید در کوهدشت
در پیگیریهای مستمر خود برای یافتن پاسخ به این پرسش که «آیا تلاشهای سیاسی در سطح بالا، راهگشای معیشت مردم در سطح محلی میشود یا خیر؟»، دراینرابطه به سراغ علی امامیراد، نماینده مردم کوهدشت و رومشکان رفتیم تا از وی در مورد اقدامات عملی برای ایجاد زیرساختهای صنعتی و خروج منطقه از بنبست توسعه، سؤال کنیم.
وی اظهار داشت: ما بر این باوریم که رفع محرومیتهای کوهدشت و رومشکان باتکیهبر کشاورزی سنتی امکانپذیر نیست. ما باید به سمت صنایع تبدیلی و ایجاد زیرساختهای صنعتی قدرتمند حرکت کنیم تا اشتغال پایدار برای جوانان فراهم شود. پیگیریهای ما برای شتاببخشی به توسعه شهرکهای صنعتی و رفع موانع تولید، از همین راستا است.
امامیراد در پاسخ به اینکه سرمایهگذار با شنیدن نام کوهدشت، نگران زیرساختهاست؛ وضعیت فعلی شهرکهای صنعتی شهرستان را اینگونه ارزیابی کرد: چالشهای زیرساختی بسیار جدی است. تکمیل شبکه برق، تأمین آب پایدار و زیرسازی معابر، نیازهای فوری و حیاتی هستند. اگر این زیرساختها در اولویت برنامههای شرکت شهرکهای صنعتی قرار نگیرند، انگیزه سرمایهگذاران برای حضور در منطقه از بین میرود. ما نباید اجازه دهیم که توسعه صنعتی منطقه، قربانی بروکراسیهای اداری و کمبود بودجه شود.
نماینده مردم کوهدشت و رومشکان در خصوص دیدار با مدیرعامل شرکت شهرکهای صنعتی برای احیای پروژههای نیمهتمام شهرستان، بیان کرد: در این نشست، ضمن ارائه گزارشی از وضعیت فعلی، آمادگی سازمان را برای تعامل بیشتر و رفع موانع موجود اعلام کردند. هدف ما از این پیگیریهای مستمر، احیای پروژههای نیمهتمام و جذب اعتبارات لازم برای توسعه متوازن صنعتی است تا شاهد یک تحول واقعی در اشتغال مناطق محروم باشیم.
وی بر ضرورت تبدیل ظرفیتهای طبیعی به پیشرانهای اقتصادی، همچون جایگاه ویژه آثار طبیعی بینظیری چون تنگه شیرز، تصریح کرد: ثبت جهانی تنگه شیرز تنها یک رویداد فرهنگی نیست، بلکه نقطه عطفی برای تحول در اقتصاد محلی و ایجاد اشتغال پایدار برای جوانان منطقه است.
وی افزود: با قرارگرفتن یک اثر طبیعی شاخص در مدار گردشگری بینالمللی، زمینه حضور گسترده گردشگران فراهم میشود که این امر مستقیماً به رونق کسبوکارهای محلی، افزایش تقاضا برای خدمات و در نهایت جذب سرمایهگذاری برای ایجاد اشتغال میانجامد.
توسعه صنعتی نیازمند زیرساخت پایدار
نماینده مردم کوهدشت و رومشکان با تأکید بر اینکه توسعه گردشگری بدون زیرساخت به اشتغال پایدار منجر نمیشود، تصریح کرد: برخورداری از جاذبههای بینظیر بهتنهایی برای دستیابی به توسعه پایدار کافی نیست. برای اینکه گردشگری بتواند موتور محرک اقتصاد محلی باشد، باید همزمان با ثبت این آثار، بر توسعه زیرساختهای دسترسی، اقامتگاهها، خدمات رفاهی و تبلیغات بینالمللی تمرکز کنیم و از سرمایهگذاران بخش خصوصی با تسهیل پرداخت وامها حمایت کنیم.
اگرچه گفتگو با نماینده مجلس نشان میدهد که نقشه راه و خواست سیاسی برای توسعه صنعتی وجود دارد و پیگیریهای وی در سطوح استانی و کشوری در این امر مستند است اما حقیقت موجود بر زمین، همچنان در انتظار اجراست.
باید دید آیا این رایزنیها و نشستها، به معنای ورود بیلهای مکان به زمینهای شهرکهای صنعتی و جاریشدن جریان برق و آب در این مناطق خواهد بود یا اینکه همچنان باید منتظر گزارشهای بعدی باشیم تا ببینیم آیا توسعه صنعتی از مرحله نشست و گفتگو به مرحله ساخت و تولید عبور میکند یا خیر.
از یک سو، شاهد تلاش اداراتی چون فرمانداری و کمیته امداد در جهت جذب تسهیلات، اجرای طرحهای خودکفایی و آموزش مهارتهای فنی و حرفهای هستیم؛ اقداماتی که به نوبه خود و باوجود محدودیتها، گامهایی برای کاستن از فشار معیشتی مردم به شمار میآید. ازسویدیگر، پیگیریهای مسئولان ارشد همچون نماینده مردم در مجلس، نشان از وجود عزم سیاسی برای احیای زیرساختهای صنعتی دارد. اما پرسش تلخ و همیشگی اینجاست: آیا این اقدامات برای شهرستانی که سالهاست نامش با «محرومیت» گرهخورده، کافی است؟
واقعیت این است که تا زمانی که تسهیلات خرد، جایگزین سرمایهگذاری کلان، باشد و تا زمانی که بروکراسی اداری و شائبههای غیرحرفهای در توزیع سهمیهها، مانع قدمهای استوار سرمایهگذاران شود، بیکاری همچنان بهعنوان یک زخم کهنه بر پیکره کوهدشت باقی خواهد ماند.
اشتغال پایدار، حاصل توزیع قطرهچکانی وام نیست؛ اشتغال، محصول کارخانههای فعال، صنایع تبدیلی شکوفا و زیرساختهای پایدار است.
مردم این دیار نه به دنبال وعدههای بزرگ توخالی هستند و نه قانع مسکن و شغلهای موقتی. آنچه امروز این منطقه به آن نیاز دارد، مدیریت جهادی برای تبدیل ظرفیتهای بالقوه به ثروت بالفعل است؛ تجمیع سرمایههای خرد در مسیر تولید، احیای فرصتهای سوختهای چون پتروشیمی و تبدیل شهرکهای صنعتی از نقشههای روی کاغذ به واحدهای فعال و شاغل پرور. این گزارش نه پایان کار، که آغازی برای نظارت دقیقتر و مطالبهگری مدنی است.
زمان آن رسیده که فاصله میان گزارشهای روی کاغذ و سفرههای خالی مردم پر شود و ما نیز در این رسانه، همچنان دیدهبان این مسیر خواهیم بود تا ببینیم آیا این پیگیریها به سرانجامی نیک میرسد یا در میان پیچوخمهای اداری به فراموشی سپرده میشود.
انتهای خبر/
